Nowa opinia NS SR: Uznanie długu przedawnionego uruchamia nowy termin przedawnienia tylko wtedy, gdy dłużnik jest świadomy
Sąd Najwyższy Republiki Słowackiej (NS SR) wydał ważną uchwałę, która precyzuje skutki uznania długu przedawnionego w opinii Obywateli. Zgodnie z postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. (sygn. 5Cdo/239/2022) nowy dziesięcioletni termin przedawnienia rozpoczyna się zgodnie z § 110 ust. 1 OZ tylko wtedy, gdy dłużnik w chwili uznania wiedział o przedawnieniu. W przeciwnym razie obowiązuje ogólny termin trzyletni zgodnie z § 101 Kodeksu Cywilnego. Opinia ta może zasadniczo wpłynąć na tysiące sporów dotyczących starych roszczeń.
Spór dotyczył roszczenia na kwotę 15 000 euro z tytułu pożyczki udzielonej w 2016 roku. Powód (wierzyciel) powołał się na umowę pożyczki i późniejsze uznanie długu z dnia 21 sierpnia. 10-letni okres przedawnienia. Pozwani (dłużnicy) sprzeciwiali się przedawnieniu, podnosząc, że nie mieli wiedzy o przedawnieniu i dlatego uznanie nie miało żadnego skutku. Sąd Rejonowy w Nitrze oraz Sąd Okręgowy w Nitrze przychyliły się do decyzji powoda, uznając jednak apelację pozwanych NS SR za zasadną.
Rozwiązując pytanie prawne, sąd skupił się na relacji pomiędzy § 110 ust. 1 OZ (dziesięcioletni okres uznania prawa) oraz § 558 OZ (uznanie długu, w tym przedawnionego). Izba Odwoławcza zauważyła, że jest to instytut jednolity: uznanie długu przedawnionego na podstawie § 558 k.c. wymaga wiedzy dłużnika o przedawnieniu, w przeciwnym razie nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych – nawet uruchomienia nowego terminu. Kontekst historyczny (nowelizacja OZ z 1991 r.) oraz systemowa wykładnia prawa przemawiają za taką interpretacją, która odrzuca dwutorowość instytutów.
Orzeczenie wzmacnia ochronę kredytobiorców przed nieświadomym uznaniem starych długów, szczególnie w przypadkach, gdy wierzyciele nalegają na podpisy bez wyjaśnienia ryzyka. Dla wierzycieli oznacza to konieczność udowodnienia wiedzy dłużnika, co może skomplikować egzekucję. Uchwała publikowana jest w Zbiorze Opinii Sądu Najwyższego i Orzeczeń Sądów Republiki Czeskiej 3/2025 i pełni funkcję orientacyjnego „precedensu”.
