Nowa podstawa prawna ochrony międzynarodowej i uzupełniającej
Republika Słowacka wkracza w nowy etap regulacji kwestii migracji i azylu w oparciu o projekt ustawy o ochronie międzynarodowej oraz o zmianie i uzupełnieniu niektórych ustaw (zwany dalej „projektem ustawy”) przedstawiony przez Ministerstwo w. Jest to kompleksowa reforma legislacyjna, która nie stanowi jedynie kosmetycznej modyfikacji istniejących przepisów, ale odzwierciedla obowiązki wynikające z Reformy Polityki Azylowej i Migracyjnej Unii Europejskiej. Wprowadzenie reformy na poziomie Unii Europejskiej wiąże się z obowiązkiem wdrożenia dziewięciu rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady oraz wdrożenia jednej dyrektywy24/UE23. W związku z wielokrotnymi nowelizacjami ustawy nr. 480/2002 Zb. w sprawie azylu i zmiany niektórych przepisów, wnioskodawca uważa, że skuteczniejsze będzie opracowanie nowego rozporządzenia prawnego. Krok ten ma na celu unowocześnienie systemu azylowego i zharmonizowanie go z prawem Unii Europejskiej.
Projekt ustawy wprowadza kilka zasadniczych zmian, a mianowicie zastąpienie pojęć „wniosek o azyl” „wnioskiem o ochronę międzynarodową”, „powtórny wniosek” „kolejnym wnioskiem” na „kolejny wniosek”, ujednolicając tym samym terminologię prawniczą ze standardami europejskimi. Jednocześnie wprowadzany jest nowy tryb postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicach z terminem na wydanie decyzji do 12 tygodni, a w uzasadnionych wyjątkowych przypadkach 16 tygodni, co wymaga skutecznej współpracy organów administracyjnych i sądowych. Możliwość ograniczenia swobodnego przemieszczania się wnioskodawców wiąże się z prawem do bezpłatnej porady prawnej oraz obowiązkiem rejestrowania nagrań dźwiękowych przesłuchań, zwiększając tym samym przejrzystość postępowania. Udzielenie azylu i dodatkowej ochrony na czas nieokreślony wiąże się z ujednoliceniem statusu pobytu na pobyt stały, przy czym wyłączone jest prawo obywateli państw członkowskich UE do zakwaterowania i opieki w ośrodkach dla azylantów. Projekt ma wpływ także na inne regulacje prawne, m.in. ustawę o pobycie cudzoziemców, Kodeks postępowania administracyjnego czy ustawę o dokumentach podróży.
Ustawa o pobycie cudzoziemców reguluje relację pomiędzy procedurą uzyskania azylu na granicy w przypadku odrzucenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej a procedurą powrotu na granicy. Funkcjonariusze Policji zyskują uprawnienia w zakresie kontroli obywateli państw trzecich, w tym określania okoliczności i sposobów kontroli, poszerzając jednocześnie katalog podstaw zatrzymania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Policyjna jednostka zatrzymań będzie zobowiązana do pisemnego informowania cudzoziemców o miejscu, przedłużeniu okresu zatrzymania oraz przyczynach, w tym o odrębnym reżimie zatrzymania, a także poprawia się współpraca instytucji z policją w zakresie wydalania cudzoziemców. W przypadku wydalenia administracyjnego zamiast dotychczasowej procedury administracyjnej drugiej instancji zostanie wprowadzony środek odwoławczy.
Kodeks sądu administracyjnego definiuje pojęcie decyzji i środków w sprawach azylowych oraz reguluje terminy do wniesienia czynności administracyjnej w postępowaniach o powrót i powrót do kontroli oraz zwrot do kontroli i zwrot do kontroli oraz zwrot do kontroli i zwrot do kontroli oraz zwrot do kontroli i powrót do postępowania sądowego. do zakazów wjazdu, czy to odrębnych, czy też stanowiących część wydalenia, stosuje się przepisy rozdziału czwartego Kodeksu Sądu Administracyjnego. Inne ustawy zmieniają zakres opieki zdrowotnej nad małoletnimi wnioskodawcami w ramach ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, Publiczny Obrońca Praw będzie pełnił rolę niezależnego mechanizmu monitorującego w rozumieniu Rozporządzeń UE 2024/1356 i 2024/1348 w rozumieniu Ustawy o Publicznym Obrońcy Praw, a dokument podróży cudzoziemca będzie wydawany wyłącznie osobie ubiegającej się o azyl wraz z dokumentami.
