W ramach kontynuacji obowiązującej już nowelizacji należy wskazać powiązania, które zapewnią czytelnikowi pewien kontekst tych powiązań. W dniu 1 marca 2019 r. weszła w życie ustawa nr 54/2019 Dz. w sprawie ochrony sygnalistów przed działalnością antyspołeczną oraz w sprawie zmiany niektórych ustaw, zwanej także „Ustawą o sygnale”. Celem tej ustawy jest zapewnienie pracownikom ochrony przed ewentualnymi karami za zgłoszenie przestępstwa lub innej antyspołecznej działalności, a jednocześnie zapewnienie pracodawcy obowiązku przyjmowania i rozpatrywania takich zgłoszeń. Wprowadzenie działań powinno inicjować motywację pracowników do zgłaszania zachowań antyspołecznych, o których dowiedzieli się w związku z zatrudnieniem.
W dniu 10 maja 2023 r. Rada Narodowa Republiki Słowackiej przyjęła nowelizację ustawy o sygnalizowaniu nieprawidłowości, która została opublikowana w Zbiorze Praw Republiki Słowackiej jako ustawa nr 189/2023 Dz. W rezultacie zmiany weszły w życie w dwóch terminach. Efekt tej nowelizacji zawierającej częściowe zmiany nastąpił od 01.07.2023 r., jednak nowelizacja, o której mowa, zawierała także zapisy, które musiały poczekać do 01.09.2023 r., aby wejść w życie i dotyczyć wewnętrznych systemów raportowania oraz sankcji.
Jest to działanie lub zaniechanie działania w związku z zatrudnieniem lub innym podobnym stosunkiem osoby zgłaszającej, spowodowane zgłoszeniem lub publikacją informacji o działalności antyspołecznej, które wyrządziło lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę osobie zgłaszającej lub innej osobie w rozumieniu ustawy. Są to przede wszystkim zwolnienie, natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę, postępowanie dyscyplinarne, przymus, niezapewnienie szkolenia zawodowego, obniżenie wynagrodzenia, cofnięcie licencji oraz. I.
Środek ten zapewnił, że oprócz stosunku pracy ochroną będą objęte także osoby pozostające w innym podobnym stosunku pracy. Zgłaszającym może być wyłącznie osoba fizyczna, która dokonała zgłoszenia w dobrej wierze i skierowała to zgłoszenie do organu właściwego w celu otrzymania takiego zgłoszenia. W związku z ochroną osoby sygnalisty wprowadzono bardzo ważne rozwiązanie, a mianowicie możliwość zachowania anonimowości sygnalisty wobec pracodawcy.
Chcąc wyjaśnić sankcje stosowane za działalność antyspołeczną, należy zauważyć, że można ją podzielić na działalność poważną i inną działalność antyspołeczną. Przez poważną działalność antyspołeczną rozumiemy czyny karalne określone w Kodeksie karnym, nowelizacja rozszerzyła je m.in. o przestępstwo nieudzielenia pomocy, przestępstwo faworyzowania wierzyciela, przestępstwo otrzymania i udzielenia nienależnej korzyści czy przestępstwo nieuprawnionego posługiwania się danymi osobowymi.
Początkowo pod pojęciem poważnej działalności antyspołecznej rozumieno także przestępstwa, za które Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności o maksymalnej karze przekraczającej trzy lata, jednak nowelizacja odnosi się do przestępstw, za które Kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności o maksymalnej karze przekraczającej dwa lata. W dalszym ciągu traktujemy poważne działania antyspołeczne jako wykroczenie administracyjne, za które można nałożyć karę grzywny, której górna granica jest ustalona na podstawie obliczeń, lub wykroczenie administracyjne, za które można nałożyć karę grzywny, której górna granica wynosi co najmniej 30 000 euro. Ponadto nowelizacja ta nie dotyczyła obszaru wykroczeń administracyjnych. Przez inną działalność antyspołeczną rozumiemy taką działalność, która nie mieści się w znamionach poważnej działalności antyspołecznej i z reguły jest działalnością mniej poważną.
Wprowadzono poprawkę:
- Obowiązek wyznaczenia osoby odpowiedzialnej dla pracodawcy zatrudniającego co najmniej 50 pracowników, pracodawcy świadczącego usługi finansowe, usługi w zakresie bezpieczeństwa transportu lub ochrony środowiska oraz pracodawcy będącego organem władzy publicznej zatrudniającego co najmniej pięciu pracowników
- Obowiązek wydania wewnętrznego regulaminu, który będzie zawierał szczegółowe informacje dotyczące sposobu składania, weryfikowania i rejestrowania zgłoszenia, informowania zgłaszającego o wynikach tej weryfikacji, w jaki sposób podjąć działania w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas weryfikacji zgłoszeń oraz o sposobie komunikowania się ze zgłaszającym w sprawie tych działań, w jaki sposób podjąć działania zapobiegające zgłaszaniu zachowań antyspołecznych...
- Obowiązek rozpatrywania zgłoszeń reguluje przede wszystkim terminy związane ze zgłoszeniem
- Obowiązek przechowywania ewidencji zgłoszeń przez okres trzech lat od dnia doręczenia zgłoszenia.
Co ciekawe, nowelizacja podwyższyła karę pieniężną z 2000 euro do 6000 euro w przypadku, gdy osoba grozi podjęciem działań odwetowych, podejmuje próbę podjęcia działań odwetowych, podejmuje działania odwetowe wobec sygnalisty w związku ze dokonaniem zgłoszenia, narusza obowiązek zachowania poufności co do tożsamości zgłaszającego lub tożsamości osoby, której dane dotyczą, albo podejmuje próbę uniemożliwienia lub utrudnienia dokonania zgłoszenia. Jeżeli w ciągu najbliższych dwóch lat od pierwszego postępowania dana osoba ponownie dopuści się działań odwetowych, urząd będzie mógł nałożyć podwójną karę w wysokości pierwszej kary, maksymalnie do 12 000 euro. Są to także inne kary pieniężne regulowane przepisami prawa i wymienione w tej ustawie.
Niniejszym zgodnie z § 2 lit. b) ustawy o sygnale oznacza „stwierdzenie faktów, o których osoba fizyczna dowiedziała się w związku ze stosunkiem pracy lub innym stosunkiem o podobnym charakterze, a które dotyczą działalności antyspołecznej”. Jeżeli zawiadomienie może przyczynić się lub przyczyniło się do wyjaśnienia poważnej działalności antyspołecznej albo do wykrycia lub skazania jej sprawcy, mówimy o zawiadomieniu kwalifikowanym.
Pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników, pracodawca świadczący usługi finansowe, usługi w zakresie bezpieczeństwa transportu lub usługi z zakresu ochrony środowiska oraz pracodawca będący organem władzy publicznej zatrudniający co najmniej pięciu pracowników ma obowiązek ustanowienia systemu kontroli wewnętrznej w zakresie przyjmowania i rozpatrywania zgłoszeń. Mogą to być powiadomienia, które będą wskazywały nie tylko działania niezgodne z prawem, ale także inne działania nieuczciwe, nieetyczne lub marnotrawne, a także powiadomienia anonimowe o poważnych działaniach antyspołecznych.
