Lider partii ĽSNS został uznany przez Sąd Najwyższy Republiki Słowackiej winnym popełnienia przestępstwa „okazywania sympatii dla ruchu mającego na celu tłumienie podstawowych praw i wolności” na podstawie § 422 ust. 1 ustawy nr 300/2055 Dz. Kodeksu karnego (zwanego dalej „Kodeksem karnym”).
Powinien był dopuścić się przestępstwa rozdając czeki o wartości nominalnej 1488 euro, które rozdał także 14 marca 2017 r., czyli w rocznicę ogłoszenia państwa słowackiego, wykazującego wiele typowych cech reżimu faszystowskiego i totalitarnego.
W tym przypadku powinno to być jedno z tak zwanych przestępstw ekstremistycznych. Ogólnie rzecz biorąc, ekstremistyczne czyny przestępcze można zdefiniować głównie jako niebezpieczne, antyspołeczne zjawiska, które mogą prowadzić do konfliktów społecznych i destabilizacji politycznej. Często kojarzą się z nietolerancją rasową, narodową czy religijną. Podstawowe typy ekstremizmu to: polityczny i religijny.
Przedmiotem tych przestępczych czynów jest w wielu przypadkach ochrona podstawowych praw i wolności, równości ludzi bez względu na ich przynależność narodową, etniczną, rasową, religijną lub inną. Chodzi zatem o ochronę podstawowego filaru demokracji, jakim jest równość ludzi, co zapisano w ustawie nr. 460/1992 Zb. Konstytucja Republiki Słowackiej (zwana dalej „Konstytucją Republiki Słowackiej”) w art. 12 ust. 1 i 2. Ten sam cel ma przestępczy czyn polegający na okazywaniu sympatii ruchowi mającemu na celu tłumienie podstawowych praw i wolności, za co poseł został skazany.
Jednakże jednym z warunków spełnienia istoty tego czynu przestępczego w rozumieniu przepisów § 422 par. 1 Kodeksu karnego jest publiczne wyrażenie sympatii dla ruchu, który ma lub w przeszłości miał na celu tłumienie podstawowych praw i wolności człowieka lub który głosi nienawiść rasową, etniczną, narodową, religijną. Sposobem okazania współczucia może być np. używanie odznak, mundurów, flag, haseł lub innych symboli kojarzących się z ruchami ekstremistycznymi. Mogą to być nawet symbole, które w przeszłości były bezpośrednio powiązane z takimi ruchami lub grupami ludzi, lub kombinacje haseł, cyfr i liter, które same w sobie nie promują takiego ruchu lub grupy osób, ale służą jako ich substytut. Powyższe przedstawia obiektywną stronę tej zbrodni.
Zdaniem organów ścigania, w tym przypadku znaleziona liczba 14 na kwotę 1488 euro, na którą wystawiono przedmiotowy czek, powinna oznaczać zdanie: „Musimy zabezpieczyć istnienie naszego narodu i przyszłość białych dzieci” (Musimy zabezpieczyć istnienie naszego narodu i przyszłość białych dzieci), którego autorem jest amerykański rasista David Lane. Wyrażenie składa się z 14 słów, a liczba 14 jest używana jako symbol neonazistowski, często w połączeniu z liczbą 88, która w symbolice nazistowskiej nawiązuje do nazistowskiego pozdrowienia „Heil Hitler”, ponieważ litera H jest ósmą literą w alfabecie.
Z powyższym zgodził się także ekspert specjalizujący się w neonazizmie Ján Uhlíř, podczas gdy liczba 14 według niego powinna reprezentować wspomniane zdanie, jednocześnie dodał, że symbole 14 i 88 są jednymi z najpowszechniejszych kryptogramów neonazizmu.
Tomáš Honz, prokurator Prokuratury Specjalnej, tak skomentował symbolikę liczb: „Jeśli chcesz udowodnić, że symbolika liczbowa ma związek z neonazizmem, to znaczy, że nie chodzi bezpośrednio o wręczenie czeku ze swastyką, ale o symbolikę numeryczną reprezentującą neonazizm, musisz udowodnić oskarżonemu, że jego motywacja jest neonazistowska”.
Samo wyrażenie współczucia musi być wyrażone albo słownie, albo wynikać z wyrażenia woli (w sposób dorozumiany), natomiast okazanie współczucia musi nastąpić w miejscu publicznym, co w rozumieniu przepisów prawa karnego oznacza przede wszystkim:
- poprzez treść materiałów drukowanych lub poprzez rozszerzenie pliku, poprzez film, radio, telewizję, za pomocą sieci komputerowej; Lub
- przed więcej niż dwiema osobami obecnymi w tym samym czasie.
W przypadku badanych czeków, zdaniem sądu, ta publiczna procedura została dopełniona przede wszystkim poprzez przedstawienie rozdania przedmiotowych czeków w gazecie partii politycznej oskarżonego „Noviny Ľudova strany Naše Slovensko” oraz nagranie wideo opublikowane na stronie internetowej.
Warto także przywołać wypowiedź przewodniczącego senatu uzasadniającego wyrok, który stwierdził m.in.: „Nie można pominąć faktu, że kontrole na kwotę 1488 euro odbyły się 14 marca, czyli w dniu powstania państwa słowackiego, które skłaniało się ku praktykom faszystowskim. W tym czasie dyskryminowano Romów, Żydów i inne osoby. Nie sposób zatem wierzyć, że suma ta została zebrana przypadkowo w wartości dwóch nazistowskich symboli. Oskarżony musiał być świadomy istnienia tych symboli. Oskarżony publicznie przedstawił liczby związane z symboliką nazistowską, tym samym podpisując się pod tym systemem.”
Kolejnym przejawem faktycznego charakteru przestępstwa jest jego przedmiot. Sprawcą tego przestępstwa może stać się każda osoba odpowiedzialna karnie w rozumieniu prawa karnego, zatem z punktu widzenia teorii prawa karnego jest to temat ogólny. Okolicznościami wyłączającymi odpowiedzialność karną są co do zasady:
- ukończenie czternastego roku życia w chwili popełnienia przestępstwa;
- niepoczytalność, spowodowana zaburzeniem psychicznym w chwili popełnienia przestępstwa, gdy sprawca nie mógł rozpoznać bezprawności swoich działań ani kontrolować swoich działań.
Jednakże zdaniem właściwego sądu żadna z tych okoliczności wyłączających odpowiedzialność karną nie dotyczyła oskarżonego.
Każdy czyn przestępczy musi mieć także aspekt subiektywny. W przypadku tego przestępstwa wymagana jest winę umyślna zgodnie z § 17 Kodeksu karnego. Wina wynika z psychologicznego związku sprawcy z faktami charakteryzującymi przestępstwo. Wina w postaci intencji składa się z dwóch elementów, a mianowicie składnika intelektualnego i składnika wolicjonalnego. Obydwa te elementy muszą uwzględniać z jednej strony zagrożenie lub naruszenie dóbr chronionych przez Kodeks karny, czyli przedmiot przestępstwa, a z drugiej strony sposób popełnienia przestępstwa i inne przesłanki przewidziane odpowiednim przepisem Kodeksu karnego.
Również na podstawie powyższego Sąd Najwyższy Republiki Słowackiej uznał oskarżonego za winnego przestępstwa „sympatii dla ruchu mającego na celu tłumienie podstawowych praw i wolności” z §422 ust. 1 Kodeksu karnego. Sąd podsumował jego działania jako publiczne używanie symboli i haseł wyrażających sympatię dla ideologii, które mają na celu i w przeszłości zmierzały do tłumienia podstawowych praw człowieka i wolności jednostki, głosząc jednocześnie nienawiść rasową, etniczną i religijną. Jednocześnie podkreślił zasadność orzeczonej kary w dolnej granicy sześciu miesięcy, zarówno z punktu widzenia indywidualnego, jak i ogólnego zapobiegania działalności przestępczej. Przez profilaktykę indywidualną rozumie się korygowanie sprawcy, a pod pojęciem profilaktyki ogólnej można rozumieć ochronę społeczeństwa przed sprawcą. Rozstrzygając, sąd wziął także pod uwagę fakt, że oskarżony prowadził przed popełnieniem przestępstwa uporządkowany tryb życia, co uznał za przejaw założenia o jego poprawieniu i niepotrzebnym wymierzeniu bezwarunkowej kary pozbawienia wolności. Również z tych powodów dany poseł został skazany na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem w wykonywaniu obowiązków na okres próby wynoszący rok i sześć miesięcy.
Orzeczenie Sądu Najwyższego Republiki Słowackiej było prawomocne w dniu jego ogłoszenia, tj. 5 kwietnia 2022 r. Z punktu widzenia teorii prawa ważność można rozumieć na dwóch poziomach. Po pierwsze, zgodność z prawem z formalnego punktu widzenia można określić poprzez moment, w którym następuje niezmienność orzeczenia za pomocą odpowiedniego środka prawnego. Materialną stronę ważności prawnej charakteryzują skutki prawne polegające na wiążącym charakterze prawomocnego wyrokudla określonego kręgu podmiotów, do których skierowana jest decyzja.
Podsumowując, należy zauważyć, że Konstytucja Republiki Słowackiej, zgodnie z art. 81a lit. f), automatyczne wygaśnięcie mandatu posła. Z tego powodu oskarżony utracił mandat posła. Aktualny wyrok skazujący za umyślne przestępstwo, jeżeli nie został zatarty, stanowi przeszkodę w uzyskaniu prawa wyboru do Krajowej Rady w trybie art. 180/2014 Zb. W sprawie warunków wykonywania prawa głosu oraz zmiany niektórych ustaw.
Wraz z utratą mandatu prawomocnie skazany poseł utracił także wynagrodzenie członka Krajowej Rady. Zgodnie z §2 ust. 1 ustawy nr 120/1993 Dz. W odniesieniu do wynagrodzeń niektórych urzędników konstytucyjnych członkowi Rady Narodowej przysługuje wynagrodzenie w wysokości trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nominalnego pracownika gospodarki Republiki Słowackiej za poprzedni rok kalendarzowy, pomniejszonego zgodnie z ust. 2, zaokrąglonego w górę do pełnego euro. W roku kalendarzowym 2021 pensja posła została ustalona na poziomie 3060 euro miesięcznie. Inne konsekwencje związane z utratą mandatu członka Rady Narodowej to utrata prawa inicjatywy ustawodawczej, prawa do interpelacji i prawa do zadawania pytań członkom Rządu Republiki Słowackiej, prawa do żądania od władz państwowych informacji niezbędnych do ich pracy, prawa do uczestniczenia w obradach Rady Narodowej i organów, do których zostali wybrani, oraz do głosowania we wszystkich omawianych sprawach. Prawo nr. 180/2014 Zb. w sprawie warunków wykonywania prawa głosu oraz zmiany i uzupełnienia niektórych ustaw, łączy prawomocny wyrok za przestępstwo umyślne z przeszkodą w kandydowaniu w szczególności na posła do Parlamentu Europejskiego, członka samorządowej rady regionalnej lub rady gminy.
Kolejnym aspektem jest utrata immunitetu członka Krajowej Rady z tytułu głosowania w Krajowej Radzie lub jej komisjach. Prawo nr. 350/1996 Zb. Regulamin Krajowej Rady stanowi, że członek Krajowej Rady nie może być ścigany za głosowanie nawet po wygaśnięciu mandatu. Ustawa ta dodatkowo reguluje immunitet członka Krajowej Rady za oświadczenia składane w związku z pełnieniem funkcji w Krajowej Radzie lub jej organach. Jednakże poseł pozostaje pod władzą dyscyplinarną Krajowej Rady. Wspomniany poseł utracił tym samym także i ten immunitet, gdyż jest on nierozerwalnie związany z mandatem członka Rady Narodowej.
