W ostatniej dekadzie możemy zaobserwować stale narzekające rodziców dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, którzy nie są zadowoleni z funkcjonowania systemu szkolnego. Czy zastanawialiście się Państwo kiedyś, czy Rada Narodowa Republiki Słowackiej planuje w tym okresie zmienić obowiązujące przepisy i jakie kroki podejmie?
W ostatnim czasie trwały prace nad nowelizacją ustawy nr 1/2003. 245/2008 Zb. o wychowaniu i oświacie oraz o zmianie i uzupełnieniu niektórych ustaw, które możecie znać także pod nazwą „Ustawa o szkolnictwie”. Odpowiednia nowelizacja ustawy została zatwierdzona przez członków Rady Narodowej Republiki Słowackiej w dniu 09.05.2023 r. i tym samym wnosi elementy reformy w tym obszarze. Nowelizacja odzwierciedla współpracę z Komisją Europejską oraz szkołami, gminami, organizacjami państwowymi i Krajową Instytucją Wdrażającą i Koordynującą. Elementy, które znalazły się w nowelizacji ustawy, można scharakteryzować jako system działań wsparcia związanych z wychowaniem i oświatą, ale można też mówić o stworzeniu stanowiska nadzorcy w szkołach czy prawie do edukacji przedszkolnej.
Do czasu obowiązywania obowiązujących przepisów specjalne potrzeby edukacyjne uznawano jedynie w przypadku określonej grupy osób, a mianowicie dzieci i uczniów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji zdrowotnej, ze środowiska defaworyzowanego społecznie lub uzdolnionych. Przedmiotowa nowelizacja Prawa oświatowego ma na celu poszerzenie tych grup, co mogłoby odzwierciedlać wzrost potrzeb niektórych uczniów. Konkretnie można tu wymienić np. trudności w rozwoju dziecka, czyli w zakresie zdolności poznawczych, językowych, emocjonalnych. Nowa regulacja pamięta także o uczniach zdolnych, którym nowy system powinien zapewnić rozwój ich potencjału osobistego. Jednocześnie szczególną uwagę zwraca się na szczególny rozwój i kreatywność tak uzdolnionych uczniów.
Kolejną nowością ustawy jest promotor, a jej wprowadzenie stworzy w szkołach kadrę kierowniczą średniego szczebla. W praktyce oznacza to, że dyrekcja szkoły będzie pisemnie upoważniona do powierzenia takiej osobie czynności zarządczych, które określono w przedziale od jednej do pięciu godzin. Jednocześnie przełożonemu przysługuje dodatek imienny odpowiadający dodatkowi wychowawcy klasy.
Kolejną nowością ustawy jest prawo do zapisów do przedszkoli, które przynajmniej częściowo odciąży rodziców dzieci i dzięki temu będą mogli w pełni pracować, nie pozostając z dziećmi w domu. Nowelizacja ta była odpowiedzią na postulaty wielu rodziców, którzy domagali się zapewnienia dostępu do wysokiej jakości, ale przede wszystkim niedrogiej edukacji przedszkolnej. Ale co to oznacza w obecnej sytuacji? Taka nowelizacja ustawy będzie dotyczyć w największym stopniu dzieci czteroletnich w roku szkolnym 2024/2025 i trzyletnich w roku szkolnym 2025/2026.
Podsumowując, chcielibyśmy podać przykład z poziomu praktycznego, który może wystąpić w przyszłości. Jeżeli rodzic z trzyletnim dzieckiem wyraziłby zainteresowanie miejscem w konkretnym żłobku w roku szkolnym 2024/2025, doszłoby do sytuacji: w pierwszej kolejności zaproponowano by mu miejsce w żłobku rejonowym. Jeżeli jednak nie było miejsca, regionalny oddział dyrekcji szkoły kontaktował się z innymi przedszkolami w okolicy. Następnie, gdyby w opinii rodziców taka oferta przedszkoli nie była odpowiednia, dla określonej liczby niezadowolonych rodziców mogłyby zostać utworzone nowe klasy przy pełnym wsparciu finansowym. Uważamy, że ten krok jest doskonałym posunięciem i przyczyni się do zapewnienia bardziej optymalnego funkcjonowania systemu szkolnego.
