W kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-148/22. w celu stworzenia całkowicie neutralnego środowiska administracyjnego administracja publiczna może zakazać noszenia w miejscu pracy widocznych symboli ujawniających przekonania filozoficzne lub religijne. Zasada taka nie ma charakteru dyskryminacyjnego, jeżeli stosowana jest w sposób ogólny i niezróżnicowany wobec wszystkich pracowników niniejszego raportu i ogranicza się do niezbędnego minimum.
Pracowniczce gminy Ans (Belgia), która pełni funkcję kierownika wydziału praktycznie bez kontaktu z użytkownikami usług publicznych, zakazano noszenia muzułmańskiej chusty w miejscu pracy. W następstwie tego zakazu gmina zmieniła zasady pracy i obecnie wymaga od swoich pracowników zachowania ścisłej neutralności: wszelkie formy prozelityzmu i noszenia jakichkolwiek rzucających się w oczy symboli przynależności ideologicznej lub filozoficznej są zabronione wszystkim pracownikom, także tym, którzy nie mają kontaktu ze społeczeństwem. Osoba zainteresowana domaga się ustalenia, czy naruszono jej wolność wyznania i czy stała się ofiarą dyskryminacji.
Rozpatrujący sprawę Sąd Pracy w Liège zastanawia się, czy ustanowiona przez gminę zasada ścisłej neutralności nie prowadzi do dyskryminacji sprzecznej z prawem Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości odpowiedział, że politykę ścisłej neutralności, którą administracja publiczna narzuca swoim pracownikom w celu stworzenia w jej obrębie całkowicie neutralnego środowiska administracyjnego, można uznać za obiektywnie uzasadnioną zgodnym z prawem celem. Podobnie uzasadniony wybór innej administracji publicznej na rzecz polityki zezwalającej na ogólne i niezróżnicowane noszenie widocznych symboli przekonań, zwłaszcza filozoficznych lub religijnych, nawet podczas kontaktu z użytkownikami, lub zakazującej noszenia takich symboli, ogranicza się do sytuacji wymagających takiego kontaktu.
W rzeczywistości każde państwo członkowskie, a także krajowe jednostki terytorialne w ramach swoich kompetencji mają swobodę w zakresie koncepcji neutralności usług publicznych, którą zamierzają promować w miejscu pracy, w zależności od własnego kontekstu. Cel ten musi być jednak realizowany w sposób spójny i systematyczny, a działania podejmowane w celu jego osiągnięcia muszą być ograniczone do niezbędnego minimum. Sprawdzenie przestrzegania tych wymogów należy do sądów odsyłających.
Trybunał stwierdził, że uzasadniony cel, jakim jest stworzenie całkowicie neutralnego środowiska administracyjnego, może uzasadniać zakaz noszenia w miejscu pracy widocznych symboli ujawniających przekonania filozoficzne lub religijne. W tym przypadku uzasadnionym celem administracji publicznej jest osiągnięcie neutralności, aby zminimalizować ryzyko dyskryminacji oraz zapewnić sprawiedliwe i równe traktowanie wszystkich pracowników.
Trybunał podkreśla, że zasada ścisłej neutralności nie ma charakteru dyskryminacyjnego, jeżeli jest stosowana w sposób ogólny i niezróżnicowany wobec wszystkich pracowników administracji publicznej. Czyniąc to, starają się zapobiegać wszelkim oznakom dyskryminacji ze względu na przekonania religijne. Dlatego komentarz prawny mógłby ocenić, w jakim stopniu decyzja ta jest zgodna z zasadą równego traktowania.
Trybunał Sprawiedliwości uznaje, że państwa członkowskie dysponują marginesem swobody przy ustalaniu polityki neutralności usług publicznych. W komentarzu prawnym można by sprawdzić, w jaki sposób decyzja ta jest zgodna z zasadą pomocniczości oraz jaką rolę powinny odgrywać sądy krajowe w sprawdzaniu zgodności z wymogami neutralności.
Trybunał podkreśla, że działania podejmowane dla osiągnięcia celu, jakim jest neutralność, powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Komentarz prawny mógłby odpowiedzieć na pytanie, czy zasada ścisłej neutralności jest racjonalnie wyważona i nadmiernie ogranicza podstawowe prawa pracowników.
