Przyjęto nową ustawę nr. 146/2023 Zb. o ochronie powietrza, która wraz z przepisami wykonawczymi transponuje aż 11 dyrektyw Unii Europejskiej do słowackiego porządku prawnego i tym samym zapewnia skuteczną i kompleksową ochronę w obszarze ochrony powietrza jako elementu środowiska.
Ustawa o ochronie powietrza skupia się na trzech głównych celach: ogólnej jakości powietrza, ograniczeniu emisji zanieczyszczeń oraz ograniczeniu emisji u źródła. Oprócz ustalenia dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń powietrza i wymagań emisyjnych dla stacjonarnych źródeł zanieczyszczeń powietrza, określa także wymagania jakościowe dla wybranych produktów, takich jak paliwa czy produkty podlegające regulacjom. Nowa ustawa o ochronie powietrza wprowadziła specjalne zezwolenie dla stacjonarnych źródeł zanieczyszczeń powietrza. W którym określane są decydujące warunki eksploatacji zasobu, w tym limity emisji.
Nowe przepisy zwiększają uprawnienia państwa, władz powiatowych i gmin w walce o poprawę jakości powietrza. W szczególności nowa ustawa wzmacnia kompetencje samorządu lokalnego i regionalnego. Także możliwość opracowywania przez samorządy regionalne i lokalne programów dbających o jakość powietrza.
Tworzona jest przestrzeń do regulacji i redukcji odorów, regulowany jest także monitoring i ocena jakości powietrza. Zmiany nastąpią także w zakresie zezwoleń, eksploatacja stacjonarnych źródeł zanieczyszczeń powietrza będzie możliwa wyłącznie na podstawie specjalnego zezwolenia. Pozwolenie będzie zawierać precyzyjnie określone limity emisji i warunki eksploatacji.
Jednocześnie ustawa wzmacnia możliwości prowadzenia rygorystycznej kontroli zanieczyszczeń powietrza i nakładania sankcji przez państwo, co zostanie znacznie zwiększone. W przypadku dużych źródeł zanieczyszczenia powietrza Słowacka Inspekcja Ochrony Środowiska lub starostwo będą mogły nałożyć kary pieniężne w wysokości do 1 000 000 euro. Będzie można także sprawdzić, czy inicjatywa została zgłoszona, czy urządzenia spalające w gospodarstwach domowych zostaną sprawdzone. W przypadku pierwszej inicjatywy gmina ostrzega obywatela o możliwym naruszeniu prawa, w przypadku drugiej inicjatywy gmina wycofuje kontrolę, która przeprowadzi kontrolę na miejscu. Podczas kontroli inspektor będzie uprawniony do pobrania popiołu i mazi z komina do analizy. Dla konsekwentnej realizacji działań kontrolnych Ministerstwo Środowiska planuje istotne wzmocnienie kadrowe i rzeczowo-techniczne kompetencji organów inspekcji i powiatów.
Za naruszenie zakazu spalania odpadów wykryte w trakcie kontroli prowadzonej przez gminę lub inspektorat grozi kara pieniężna. Osoba fizyczna zostanie ukarana karą grzywny za wykroczenie, a osoba prawna za przestępstwo umyślne.
Wprowadzono także regulację wybranych czynności specjalnych, jeżeli są one prowadzone samodzielnie i nie są podłączone do źródła stacjonarnego. Na tę działalność nie będą wymagane indywidualne zezwolenia.
Kolejną istotną zmianą związaną z nową ustawą o ochronie powietrza jest regulacja prawna ustawy o opłatach za zanieczyszczanie powietrza. Zmienia stawki opłat podstawowych tak, aby ich wysokość uwzględniała negatywne skutki wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza i motywowała zanieczyszczających powietrze do dalszego ograniczania emisji. Nowa ustawa proponuje podwyższenie stawki opłaty tak, aby do 2030 r. uległa podwojeniu. Od 2031 r. opłaty będą podwyższane corocznie o wysokość inflacji. Ustawa ta wejdzie w życie 1 stycznia 2024 r.
